Of yöresinde çeşitli konularda destanlar yazılmış, söylenmiştir. Bu destanlar destan geleneğini tam olarak yansıtmazlar. Bilindiği gibi destanlarda ya kesinlikle bir olay vardır (göç, savaş, deprem, sel, kıtlık, gibi) ya da güçlü kişiler anlatılır. Kısaca destanlar bireysel, toplumsal konuları ve doğa olaylarını işlerler.
Of yöresinde Of’un Kurtuluşu ile ilgili söylenen destanlar daha çok dikkati çekmektedir. Bu destanlarda işgal yıllarında ve kurtuluş mücadelesi verilirken Of halkının yaşadıkları sıkıntılar, çektikleri acılar, göç olayları konu edilmektedir. Ayrıca diğer konularda da güzel destanlarımız vardır. Yaptığımız araştırma sonucu bizle ilgili olan destanları buraya aldık.
Dursun Kaptan
Dursun Kaptan Batum’dan avara etdi kalkdi
Şışurdi yelkenleri sigarasını yakdi
Taka yüklü cephane Trabezan’a varacak
Düşmanlar görür ise takayı batıracak.
Dursun Kaptan görmüştü uzaklarda bir duman
Uşaklar hep alesta her biri bir kahraman
Raftan aldı aynayı dedi ki, Gülcemal’dur
Bir horon edeceğuz kemençeyi kaldur
Gideruk yali yali tutaruk Makriyali
Kemeri kolayladuk vur kemaneci Ali
Bir of çekeruk bir of selam olsun Rize’ye
Elli bir sefer ettuk Kuvayı Milliye’ye
Of, Sürmene, Araklı yanaştık Trabezan’a
İstiklal Savaşında çaluştuk kana kana
(Anonim)
Bu şiir, Kurtuluş Savaşı yıllarında Batum’dan yapılan cephane, silah sevkiyatı sırasında yaşanılan zorluklar, yapılan mücadele sırasında söylenmiştir.
Muhacirlik Destanı
Muhacirlik yıllarında Of çevresinde söylenen destandan alınmış bir bölüm.
Of’un iskelesi bozuldu
Muhacirler hep yollara düzildi
Alnıma kara yazı yazildi
Muhacirlik şimdi bükti belumi
Of’tan çıktım başum selamet
El evine geldum kopti kıyamet
Anam ile babam sana emanet
Muhacirlik şimdi bükti belumi (Anonim)
Ramoğlu Mustafa
Hakkında fazla bilgimiz yok. Of’un Hastikoz Köyündendir. Birinci Dünya Harbi’ne katılmış Of ve Sürmene’de Rus ordularına karşı verilen savaşta (1916) bulunmuştur. Daha sonra Rum eşkiyaları tarafından şehit edilmiştir. Aşağıdaki destanda Of savaşlarını anlatıyor.
Of Destanı
Bin üç yüz otuzda taktım çantayı
Düşman öğümüzde mermi atayi
Aman kardaşlarım ordu batayi
Mevlam sen şerrinden kurtar İslamı.
İrize alindi Of’a dayandi
Kalaputamaz hep kana boyandi
Kel Ali Dağlari bombadan yandi
Mevlam sen şerrinden kurtar İslamı.
Of ile Sürmene birlik ettiler
Çoluk çocuklarla harbe gittiler
O gavur Moskof’a neler ettiler
Mevlam sen şerrinden kurtar İslamı.
Kumandan dedi ki biraz oturun
Yaralilari da seçup geturun
Ağir olanlari serin yaturun
Mevlam sen şerrinden kurtar İslamı
Karadeniz oldi Urus’un göli
Mevlam Osmanlİ’ya versana yoli
Mutbaklar kaynayi devlet kazani
Vali Trabzon’dan kesti ezani
Mevlam kör neylesin oyun bozani
MUSTAFA dedukleri bir cahil uşak
Omuzda tüfeği belinde kuşak.
(Balaşoğlu, s. 43-44)
Of’un Kurtuluş Coşlavı-Marşı
Coşsa dereler, kudursa dağlar,
Maziye şan verir şu Alp-Of.
Sulaklı, Baltacı dereleri,
Sultan Murat, Soğanlı dağları,
Kana boyanmış sel gibi akar,
Orada nice şehitler yatar...
Çırpınır üzgün, tasalı yine,
Karadeniz yaslı bakar
Kel Ali sırtları,bayırları,
Of’un ormansız çayırları,
Gaziler, şehitler kan yatağı
Yılmaz milis çeteler otağı
Demirkapı, Şinek, Kakort-Dernek
Ayağa kalktı yürüdü hep,
Kılıcı çaldı Moskof’un başına...
Rus’u da gelse Çin’i de olsa ,
Olur bu yerler hepsine mezar.
Yine burada yiğit Oflular,
Tarihe altın sayfalar yazar.
Cepheye koşar, babalar-analar,
Azık taşır bacılar-kızlar.
İnler şahlanır Maki boğazı
Top-tüfek gümbürtüsü,
Nara sesinden... Selim AK
Çınar Destanı
Yazı gördün güldün kışın ağladın Kabuğunu sildin kabuk bağladın Üç yüz sene kadar ömür sağladın Semaya ser çektin ey şirin kavak
Gövden semalarda kökün derinde Gölgende gezenler kalır serinde Kaç metre boyun var sorsam birine Otuz üç metredir, söylenir kavak
Ağaçlar yapamaz seninle yarış Çevren tamamıyla yetmiş beş karış Her bir doruğundan dört tane kiriş Herkes keşfeylemiş sende ey kavak
Seni metheylesek yetmez lisanlar Bu söz ne demektir anlayan anlar Sinene yaslandı bunca insanlar Ağaçların şahı sensin ey kavak
Seni burda diken Ayşe kadındır Camiin vakfını kuran hatundur Kavak derler sana çınar adındır Seni herkes böyle bilmeli kavak
Minareyi aldın yanı başına Feneri de çektin kalem kaşına Bunca ezanlara oldun aşina Din’le alakan var sevgili kavak
Senin bahçen Of’ta Çifaruksa’dır Kıblen kabe hatta Mescid-i Aksa’dır Ömrün dokuz yüzdür sanma kısadır Seni kayırmalı sevmeli kavak DİPLOMAT HÜSEYİN ŞİRİN Sene:1942
ERZURUM TEKMAN İLÇESİ TAŞKESEN KÖYÜNDE 10.10.1994 TARİHİNDE GECE 20.30’DAN SONRA EVLERİNDEN TEK TEK TOPLANARAK ŞEHİT EDİLEN DÖRT ÖĞRETMENİMİZİN AZİZ RUHLARINA İTHAF OLUNUR: 01.11.1994
Dört Şehit Öğretmenin Acı Feryadı
Taşkesen’de taş kesildik bu gece,
Taş kalpliler kapımızı çaldınız...
10 Ekim Doksan dört cüceden cüce,
Dört günahsız canı zorla aldınız...
Bütün karanlığa düşman iken biz,
Kör kurşunla evimize geldiniz...
Türk’ün yüreğinden taşar bu deniz,
Ey alçaklar sizler kanla daldınız...
Bizler nur saçarken koca evrende,
Sizler kör yarasa devr-i devranda...
Sonsuzluk yoluna giden kervanda,
Bizi al bayrağa kurban buldunuz...
Ali BULUT Trabzon’lu Of’ludur,
Nurullah SARAÇ Gerze Sinop’ludur...
Şehitler sinesi nurla kaplıdır,
Biz cennette, siz arada kaldınız...
Ersoy YORULMAZ’ım Muğla Datça’lı..
Ragıp KÖSE Mersin hoş Silifke’li...
Sizler ey hainler mundar kelleli,
Gece gündüz kendinizi böldünüz...
Ahmet AYDIN sergilemiş albümü ,
Bu manzara parçaladı kalbimi;
Aşık Gözübenli yazdı celbimi,
Her iki cihanda rüsvay oldunuz,
Kendi kökünüzü kinle yoldunuz...
01.11.1994 Erzurum
Mustafa ÖNDER
Aşık Gözübenli
P.K. 155 KAYSERİ
Tel:0352 223 30 67
Çoruk Destanı
İlçenin en güzel köyü Çoruk’tur
İnsanı merttir benlik olmasın
İşçisi, ustası sanatı çoktur
Köyümün eşi yok nazar olmasın
Köyde var dev gibi iki yüz hane
Kederden, dertlerden yoktur nişane
Köy için söylenir tatlı efsane
Köyümün eşi yok nazar olmasın
Sigaron bölgesi pürüzsüz düzdür
Karşıdan görünen mavi denizdir
Orayı görmeyen ne talihsizdir
Köyümün eşi yok nazar olmasın
Köyümün tertemiz havası vardır
Üstünde yemyeşil ovası vardır
Her ağaca bir kuş yuvası vardır
Köyümün eşi yok nazar olmasın.
1947 – Kasım KIROĞLU
Çoruk Köyü İlkokulu Başöğretmeni
1929 senesinde Of’ta olan sel için yazılan destan.
Sel Destanı
Dinleyin ehbablar biz yana yana
Bole bir alamet geldi cihana
Dünya yıkılacak bu bir behane
Bu işe ezelden kalem yurudi.
Heziran 24 oldi bu afata
Haneler yıkıldi çoktur telefat
Yaşasun hükümet verdi mukafat
Muhacir namina koydum yurudi.
Elbette bir kusur var idi bize
Pazarertesinde saat sekize
Salinan beşukler endi denize
Muhacir namina koydum yurudi.
Hicretten döneli on yil olmadan
Yıkılan yurdumda yuva kurmadan
Zalim bir sel geldi bizi süpürdi
Varimi, yoğumi aldi getirdi.
Of halkina bakin tarumar oldi
Solakli deresi ne hale döndi
Yıkildi yuvaler haneler söndi
Şu zümrüt bayirlar cenaze doldi.
Zevaitli Ali Haydar SÜMER
İl Olma Adayı Of
Trabzon ile Rize’nin orta yerinde,
Solaklı deresinin son bölümünde,
Serin Karadeniz’in güney yönünde,
Sahili kucaklayan Of ilçemiz var.
Kavak camisi ününden yüce,
Merkez camileri tümünden ünlüce,
Sanayi sitesinin yanında stadyum,
Gençlerden kurulu Of sporumuz var.
İmanli esnafı mal pazarlıyor,
Ulusoy kardeşler okul yapıyor,
Sekiz adet fabrika çay üretiyor,
Çay filizi toplayan kızlarımız var.
Hacı Hasan Efendi Cansız Hocalar,
Çalekli Dursun, Aşık Hafız’lar,
Osman Turan ile Cevdet Sunay’lar,
Alimlerle dolu dergahımız var.
Of’luyuz ezelden, Of’lu ölürüz,
Aydınlık yolundan sapmaz yürürüz,
Düşmana günlerce geçit vermeyen,
Kahramanlıkla dolu tarihimiz var.
Çevresinde Hayrat, Taşhanpazarı,
Eskipazar, Bölümlü, Cumapazarı,
Çaykara, Uzungöl, Dernekpazarı,
İl olmaya ada OF ilçemiz var.
Ahmet ASLAN
Şair – Emekli Öğretmen
Zevaitli Kör Mustafa (Ö. 1916)
Zevaitli Kör Mustafa 1850’lerde Of’un Zevait (Taşhan) köyünde doğdu. Destan, türkü ve atışmalarıyla tanınan şair 1916 yılında ölmüştür.
Of’un yetiştirdiği halk ozanlarındandır. Daha çok halk türküleri ve atma türkü alanında şöhret yapmıştır. Yöredeki düğünlerin değişmez atışma türkücüsü idi. Bir şiir kitabı vardır.
Gurbet Destanı
Ne çıkardım gurbete
Aç kalmazdım elbette
Ah çekduğum pişmanlar
Yerine gelmez hayif
Dost olan olur zayif
Düşman olan şişmanlar
Var yüreğumda yangun
Uşaklar beni angun
Yaylada su içerken
İki kepçe lahana
Kotar da ko sahana
Benum için pişirken
Beş okka tütün yetmez
Gene efkarım gitmez
Bezdi tütün kıyanlar
Demesi kolay dilde
Ölürsem gurbet elde
Yerler seni yılanlar
